Μειώνουν τις προσλήψεις ΕΠΟΠ ενώ επικαλούνται την αντιστροφή της «πυραμίδας»: Ποιος αποδυναμώνει τη βάση των Ενόπλων Δυνάμεων;

Γράφει ο Γεώργιος Κυλινδρής
Συνταγματάρχης ε.α. ΤΘ

Υπάρχουν πολιτικές επιλογές που δεν χρειάζονται αντιπολιτευτικές υπερβολές για να κριθούν. Αρκεί να τοποθετήσει κανείς δίπλα δίπλα τις επίσημες αποφάσεις. Το 2025 η κυβέρνηση προκήρυξε 2.000 θέσεις Επαγγελματιών Οπλιτών. Το 2026 μόλις 1.000. Μείωση 50% μέσα σε έναν χρόνο. Και αυτό συμβαίνει ενώ το δημογραφικό στενεύει τη δεξαμενή των μελλοντικών στρατευσίμων, οι απαιτήσεις αυξάνονται και η πολιτική ηγεσία επικαλείται διαρκώς την ανάγκη αποκατάστασης της «ανεστραμμένης πυραμίδας».

Οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί. Στον Στρατό Ξηράς οι θέσεις ΕΠΟΠ μειώνονται από 1.100 σε 370 — κατά 730, δηλαδή 66,4%. Στο Πολεμικό Ναυτικό από 600 σε 350. Στην Πολεμική Αεροπορία παραμένουν 250, ενώ στα Κοινά Σώματα από 50 γίνονται 30. Δεν συγκρίνουμε εδώ πόσοι τελικώς κατατάχθηκαν αλλά τις θέσεις των κύριων ετήσιων προκηρύξεων, όπως δημοσιεύθηκαν από το ίδιο το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας.

Πηγές πίνακα: ανακοινώσεις ΥΠΕΘΑ 6.3.2025 και 26.8.2026. Το 2025 δημοσιεύτηκε και μεταγενέστερη προκήρυξη 315 θέσεων ΠΝ· δεν την προσθέτουμε μηχανικά στον αρχικό ετήσιο αριθμό, χωρίς στοιχεία για τη σχέση της με την πρώτη διαδικασία.

Η ιστορική σύγκριση είναι ακόμη πιο ενοχλητική για τη σημερινή κυβέρνηση. Τον Ιούνιο του 2009 η Νέα Δημοκρατία μείωσε τη θητεία των οπλιτών του Στρατού Ξηράς στους εννέα μήνες. Στην επίσημη κοινοβουλευτική απάντηση του ΥΠΕΘΑ, τον Ιούλιο εκείνης της χρονιάς, αναφερόταν ότι είχαν ήδη προσληφθεί 1.700 ΕΠΟΠ τον Ιανουάριο, προχωρούσε η πρόσληψη 2.000 ακόμη μέσα στο 2009 και είχαν δρομολογηθεί άλλες 2.000 θέσεις για το 2010. Το Υπουργείο μιλούσε για συνολική αύξηση 15.000 ΕΠΟΠ, ώστε να καλυφθεί το κενό που θα δημιουργούσε η μικρότερη θητεία. Η συγκεκριμένη απάντηση δεν θεσπίζει ανεξάντλητη, νομικά δεσμευτική ετήσια ποσόστωση 2.000 προσλήψεων. Αποδεικνύει, όμως, την τότε στρατηγική παραδοχή: λιγότερος χρόνος θητείας απαιτεί περισσότερο επαγγελματικό προσωπικό, όχι ευχολόγια.

Σήμερα αυτή η παραδοχή αντιστρέφεται στην πράξη. Η υπογεννητικότητα δεν είναι σύνθημα. Σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, οι γεννήσεις υποχώρησαν στις 65.618 το 2025, έναντι 68.467 το 2024. Οι σημερινές γεννήσεις δεν ταυτίζονται, βεβαίως, με τους σημερινούς στρατευσίμους· αποτυπώνουν όμως το βάθος της μακροχρόνιας δημογραφικής πίεσης. Η απάντηση σε αυτήν δεν μπορεί να είναι η περιστολή των νέων επαγγελματικών εισροών.

Το παράδοξο γίνεται μεγαλύτερο όταν εξετάσουμε τις στρατιωτικές σχολές. Για το ακαδημαϊκό έτος 2026–2027 το ΦΕΚ Β΄ 3151/2026 προβλέπει 580 θέσεις στις τρεις σχολές αξιωματικών (ΣΣΕ, ΣΝΔ, ΣΙ) και 220 στη ΣΣΑΣ και τη ΣΑΝ: συνολικά 800. Για τις τρεις σχολές μονίμων υπαξιωματικών (ΣΜΥ, ΣΜΥΝ, ΣΜΥΑ) προβλέπει 717: 300, 205 και 212 αντίστοιχα. Δηλαδή 83 περισσότερες θέσεις στην εκπαίδευση αξιωματικών από ό,τι στις σχολές υπαξιωματικών. Προφανώς οι ειδικότητες, η διάρκεια φοίτησης και οι ανάγκες των Κλάδων διαφέρουν· επίσης οι θέσεις εισακτέων δεν αποτελούν απογραφή του υπηρετούντος προσωπικού. Αλλά ως ένδειξη της πολιτικής ανανέωσης του στελεχιακού δυναμικού, η σύγκριση δεν μπορεί να παρακαμφθεί.

Ας μην ξεχνάμε ότι ο ίδιος ο Υπουργός, σε κοινοβουλευτική απάντηση τον Σεπτέμβριο του 2025, επικαλούνταν τις 2.000 θέσεις ΕΠΟΠ ως μέρος της αναπλήρωσης και παραγωγής υπαξιωματικών. Έναν χρόνο αργότερα, η εισροή από την ίδια πηγή περικόπτεται στο μισό. Πώς συμβιβάζεται αυτό με την επίκληση της «ανεστραμμένης πυραμίδας»; Εάν το πρόβλημα είναι πραγματικά η αδύναμη βάση, γιατί αυτή δεν ενισχύεται με μακροπρόθεσμο σχέδιο προσλήψεων και αύξηση της ελκυστικότητας των στρατιωτικών σχολών;

Αντί γι’ αυτό, με τον ν. 5265/2026 η κυβερνητική παρέμβαση εστιάζει καθοριστικά στη σταδιοδρομία και τη βαθμολογική εξέλιξη των υπαξιωματικών. Κατά την άποψή μου, η επίκληση της πυραμίδας λειτούργησε ως πολιτική δικαιολόγηση για τη θεσμική και βαθμολογική καθήλωση των αποφοίτων ΑΣΣΥ, αντί να προηγηθεί μια συνεκτική πολιτική ενίσχυσης της πραγματικής βάσης. Μια ιεραρχία δεν εξυγιαίνεται περιορίζοντας τις προοπτικές όσων την υπηρετούν και ταυτόχρονα μειώνοντας τις εισροές των νεότερων στελεχών.

Υπάρχει και ένα δεύτερο, άμεσο επιχειρησιακό ζήτημα. Από το 2026 η γενική κατεύθυνση της θητείας είναι η κατάταξη στον Στρατό Ξηράς, με περιορισμένες νόμιμες εξαιρέσεις και μεταβατικές περιπτώσεις για Ναυτικό και Αεροπορία. Ο ίδιος ο κ. Δένδιας είχε δηλώσει ότι η φύλαξη των εγκαταστάσεων ΠΝ και ΠΑ θα καλύπτεται με μετακινήσεις προσωπικού από τον Στρατό Ξηράς. Η μεταβολή αυτή απαιτούσε τεκμηριωμένο σχέδιο υποκατάστασης των ανθρώπων που μέχρι τότε στήριζαν τη φύλαξη, την επιτήρηση και τις βοηθητικές λειτουργίες.

Το τελευταίο διάστημα ανακύπτουν εύλογα ερωτήματα για το κατά πόσον οι ανάγκες φύλαξης και καθημερινής υποστήριξης εγκαταστάσεων του Πολεμικού Ναυτικού και της Πολεμικής Αεροπορίας καλύπτονται επαρκώς. Ενδεχόμενες δυσλειτουργίες ενδέχεται να συνδέονται, μεταξύ άλλων, με ελλείψεις προσωπικού μετά τη μεταβολή στην κατανομή των στρατευσίμων. Δεν μπορεί, βεβαίως, να θεωρηθεί δεδομένη μια τέτοια αιτιώδης σχέση χωρίς επίσημα στοιχεία. Η πολιτική ηγεσία οφείλει, όμως, να απαντήσει με σαφήνεια: πόσες ανάγκες φύλαξης και υποστήριξης καλύπτονταν πριν από την αλλαγή, πόσες καλύπτονται σήμερα και με ποιο προσωπικό αναπληρώνονται τυχόν κενά; Η επιχειρησιακή ασφάλεια δεν μπορεί να στηρίζεται σε διαβεβαιώσεις χωρίς μετρήσιμο απολογισμό.

Η λύση δεν είναι να επινοήσουμε άλλη μία επικοινωνιακή «μεταρρύθμιση». Χρειάζεται πολυετής προγραμματισμός νέων ΕΠΟΠ βάσει πραγματικών αναγκών και καθαρών απωλειών προσωπικού, επαρκής αριθμός εισακτέων στις σχολές υπαξιωματικών, κίνητρα προσέλκυσης και παραμονής, αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στη σταδιοδρομική προοπτική και διαφανής αξιολόγηση των αλλαγών στη θητεία ανά Κλάδο. Το ύψος των αναγκαίων προσλήψεων πρέπει να προκύπτει από τεκμηριωμένο σχεδιασμό — όχι από δημοσιονομικούς αυτοσχεδιασμούς.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι απλό: θέλουμε Ένοπλες Δυνάμεις με ουσιαστική επάνδρωση, εκπαίδευση και συνέχεια ή μια πυραμίδα που απλώς φαίνεται καλύτερη στα διαγράμματα; Γιατί την πυραμίδα δεν τη διορθώνεις πιέζοντας προς τα κάτω τους υπαξιωματικούς. Τη διορθώνεις χτίζοντας, στελεχώνοντας και στηρίζοντας τη βάση της. Και σήμερα οι αποφάσεις δείχνουν ακριβώς την αντίθετη κατεύθυνση.