ΔΕΘ 2026: Οι στρατιωτικοί περιμένουν απαντήσεις

Του Γεωργίου Κυλινδρή, Συνταγματάρχη ΤΘ ε.α., πρώην Γενικού Γραμματέα ΣΑΣΜΥ Υποψηφίου Διπλωματούχου Μηχανικού Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας)

Σήμερα, από το βήμα της 90ής Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, ο πρωθυπουργός θα παρουσιάσει τις προτεραιότητες της οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης. Οι στρατιωτικοί δεν περιμένουν άλλη μία αναφορά στην προσφορά και την αυταπάρνησή τους. Περιμένουν απαντήσεις για προβλήματα που πλήττουν πλέον την αξιοπρεπή διαβίωση των οικογενειών τους.

Πρώτο ζητούμενο είναι η πραγματική αποκατάσταση του εισοδήματος. Ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Ελλάδα επιταχύνθηκε τον Αύγουστο στο 3,7%, από 2,7% τον Ιούλιο. Το κρίσιμο, όμως, δεν είναι μόνο η μεταβολή ενός γενικού δείκτη. Είναι το ποσό που απομένει από τον μισθό μετά το ενοίκιο, το σούπερ μάρκετ, τα καύσιμα, την ενέργεια και τις υποχρεωτικές μετακινήσεις. Άλλο η ονομαστική αύξηση και άλλο η πραγματική ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης.

Δεν αρκεί, επομένως, να συζητούμε μόνο για μισθούς. Πραγματική αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος των πολλών απαιτεί και αλλαγή του φορολογικού μείγματος. Τα ίδια τα στοιχεία του Προϋπολογισμού του 2026 αποτυπώνουν με σαφήνεια την έκταση της εξάρτησης των δημοσίων εσόδων από τη φορολογία της κατανάλωσης.

Πίνακας 1. Ποσοστιαία συμμετοχή βασικών φορολογιών στα συνολικά φορολογικά έσοδα – Πρόβλεψη 2026

Πηγή: Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Εισηγητική Έκθεση Κρατικού Προϋπολογισμού 2026, Πίνακας 3.2, σελ. 104

Σημείωση: Τα ποσοστά υπολογίστηκαν επί του συνόλου των 73.645 εκατ. ευρώ. Οι υποκατηγορίες ΦΠΑ, ΕΦΚ και φόρου εισοδήματος περιλαμβάνονται στις αντίστοιχες κύριες κατηγορίες.

Ο πίνακας δείχνει ότι οι φόροι επί αγαθών και υπηρεσιών προβλέπεται να αποφέρουν 40,872 δισ. ευρώ, δηλαδή το 55,50% του συνόλου των φορολογικών εσόδων. Μόνο ο ΦΠΑ αντιστοιχεί στο 39,69%. Πρόκειται για ένα φορολογικό μείγμα που επιβαρύνει δυσανάλογα όσους καταναλώνουν σχεδόν ολόκληρο το εισόδημά τους για βασικές ανάγκες.

Ο χαμηλόμισθος υπαξιωματικός πληρώνει τον ίδιο συντελεστή ΦΠΑ στο γάλα, στο ρεύμα και στα καύσιμα με έναν πολίτη πολύ υψηλότερου εισοδήματος. Ο συντελεστής είναι ο ίδιος, αλλά το πραγματικό βάρος δεν είναι. Όταν σχεδόν ολόκληρος ο μισθός κατευθύνεται στην κατανάλωση, οι έμμεσοι φόροι απορροφούν αναλογικά μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος. Έτσι, ακόμη και μια μισθολογική αύξηση κινδυνεύει να εξανεμιστεί από την ακρίβεια και τη φορολογία της καθημερινότητας πριν μετατραπεί σε ουσιαστική βελτίωση της ζωής.

Απαιτείται, συνεπώς, στοχευμένη μείωση των έμμεσων φόρων σε βασικά αγαθά, ενέργεια και καύσιμα, ενίσχυση της προοδευτικότητας της άμεσης φορολογίας και αποτελεσματική αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής. Διαφορετικά, η Πολιτεία θα δίνει ένα μέρος με τη μορφή αύξησης και θα το αφαιρεί ξανά στο ταμείο του σούπερ μάρκετ, στην αντλία καυσίμων και στον λογαριασμό ενέργειας.

Παράλληλα, η εικόνα ότι όλοι οι στρατιωτικοί έλαβαν γενναίες αυξήσεις δεν ανταποκρίνεται στην καθημερινή εμπειρία των περισσότερων στελεχών. Η κατανομή των ωφελειών δεν είναι ισόρροπη, ενώ για τους χαμηλότερους βαθμούς οι περιορισμένες αυξήσεις υποχωρούν μπροστά στο αυξημένο κόστος ζωής. Όταν, μάλιστα, μια υποχρεωτική μετάθεση συνεπάγεται δεύτερο ενοίκιο, χωριστή διαβίωση της οικογένειας και πρόσθετες μετακινήσεις, η οικονομική πίεση γίνεται ασφυκτική.

Βαθύτερη θεσμική πληγή αποτελεί ο ν. 5265/2026. Οι διατάξεις του κρατούν σε βαθμολογική στασιμότητα χιλιάδες στελέχη προερχόμενα από τις Ανώτερες Στρατιωτικές Σχολές Υπαξιωματικών. Άνθρωποι που εισήλθαν στις σχολές με συγκεκριμένους κανόνες και νόμιμες προσδοκίες βλέπουν την υπηρεσιακή τους πορεία να ανατρέπεται εκ των υστέρων.

Η απώλεια βαθμών δεν είναι απλά ζήτημα ονομασίας ή γοήτρου. Μεταφέρεται στις μελλοντικές αποδοχές, στη σύνταξη, στα μερίσματα και στο εφάπαξ. Μια μικρή σημερινή αύξηση μπορεί να “πληρωθεί” πολλαπλάσια αύριο μέσω της βαθμολογικής καθήλωσης. Πρόκειται για υποθήκευση του μέλλοντος και για βίαιη κοινωνική κινητικότητα προς τα κάτω. Οι απόφοιτοι των ΑΣΣΥ περιμένουν την κατάργηση των άδικων διατάξεων και την αποκατάσταση της ασφάλειας δικαίου – όχι άλλη μία υπόσχεση επανεξέτασης.

Η αποκατάσταση αυτή πρέπει να συνοδευτεί από πραγματικά κίνητρα για τους νέους σπουδαστές: ουσιαστική ακαδημαϊκή αναβάθμιση των ΑΣΣΥ, αναγνώριση των σπουδών τους, αξιοπρεπείς αποδοχές και σαφή επαγγελματική και βαθμολογική προοπτική. Οι βάσεις εισαγωγής στις Σχολές Υπαξιωματικών υποχωρούν χρόνο με τον χρόνο, επειδή οι νέοι δεν βλέπουν πλέον όραμα και προοπτική. Αντί η Πολιτεία να αντιμετωπίσει τις αιτίες, μειώνει ξανά και ξανά την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής, σαν να την ενδιαφέρει περισσότερο να γεμίσουν αριθμητικά οι σχολές και να εξυπηρετηθεί το αφήγημά της, παρά να γίνουν ξανά πραγματικά ελκυστικές.

Ανοικτό παραμένει και το στεγαστικό. Ένα πολυετές πρόγραμμα στρατιωτικών κατοικιών μπορεί να είναι χρήσιμο ως σχεδιασμός, δεν αποτελεί όμως σήμερα ούτε παραδομένη κατοικία ούτε επίδομα ενοικίου και δεν καλύπτει το σύνολο των αναγκών. Όταν η Πολιτεία διατάσσει μια μετάθεση, δεν μπορεί να μεταφέρει ολόκληρο το κόστος της απόφασής της στην οικογένεια του στρατιωτικού.

Το ίδιο ισχύει για την πραγματική εργασία. Νυχτερινές υπηρεσίες, εικοσιτετράωρες βάρδιες, ασκήσεις, επιφυλακές και αποστολές δεν μπορούν να αμείβονται με αποζημιώσεις άλλης εποχής. Η ημερήσια αποζημίωση των 26,40 ευρώ, όταν για τον υπόλοιπο δημόσιο τομέα έχει καθοριστεί στα 40 ευρώ, αποτελεί χαρακτηριστική ανισότητα. Κάθε απλήρωτη ώρα και κάθε υπηρεσιακή δαπάνη που τελικά καλύπτεται από το στέλεχος δεν είναι εξοικονόμηση· είναι μεταφορά του κόστους της Εθνικής Άμυνας στον ίδιο τον στρατιωτικό.

Ιδιαίτερη αποκατάσταση απαιτείται και για τους αποστράτους. Χρειάζεται πλήρης κατάργηση των δυσμενών για τους στρατιωτικούς διατάξεων του ν. 4387/2016, του λεγόμενου νόμου Κατρούγκαλου, που εξακολουθούν να περιορίζουν τις συντάξεις τους, κατάργηση της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) και θεσμική επανασύνδεση των στρατιωτικών συντάξεων με τις αποδοχές των εν ενεργεία στελεχών. Δεν είναι δίκαιο οι αυξήσεις και οι μισθολογικές μεταβολές των εν ενεργεία να αφήνουν πίσω όσους υπηρέτησαν επί δεκαετίες υπό τις ίδιες ιδιαίτερες συνθήκες και περιορισμούς.

Το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης επίσης νοσεί. Επτά χρόνια μετά την ανάληψη της διακυβέρνησης, δεν έχει διασφαλιστεί δεσμευτικός χρόνος απόδοσης των εξωνοσοκομειακών δαπανών. Σύμφωνα με καταγγελίες στελεχών, οι αναμονές φτάνουν τους 12 έως 18 μήνες, ενώ περιορίζονται δικαιώματα ακόμη και στα στρατιωτικά νοσοκομεία. Στον Στρατό Ξηράς, παράλληλα, δικαιούχοι αναμένουν έως και 15 μήνες για το εφάπαξ βοήθημα, όταν ο επίσημα εκτιμώμενος χρόνος της διαδικασίας είναι τρεις μήνες.

Η νέα ΚΥΑ για τις εκλογές της ΕΑΑΣ ασφαλώς δεν αποτελεί βασικό οικονομικό αίτημα των στρατιωτικών. Ωστόσο, η πρόβλεψη του άρθρου 4 παρ. 4, που επιτρέπει την υποψηφιότητα για το Διοικητικό Συμβούλιο μόνο σε όσους κατοικούν μόνιμα στην Αττική, αποκλείει χιλιάδες ισότιμα μέλη της περιφέρειας και σηματοδοτεί κακή άσκηση πολιτικής. Σε μια ευνομούμενη κοινωνία, οι δημοκρατικές αρχές, τα ίσα δικαιώματα και οι ίσες ευκαιρίες συμμετοχής πρέπει να αποτελούν κεντρικό πυλώνα – όχι γεωγραφικό προνόμιο.

Και όμως, όταν ο κρατικός μηχανισμός δοκιμάζεται, οι Ένοπλες Δυνάμεις είναι παρούσες: στην εθνική άμυνα, στην πυρόσβεση, στην πολιτική προστασία, στις φυσικές καταστροφές, στις αεροδιακομιδές και στη δημόσια υγεία. Η Πολιτεία θεωρεί τους στρατιωτικούς αυτονόητη λύση για κάθε κρίση, αλλά συχνά δημοσιονομικό βάρος όταν πρέπει να αντιμετωπίσει τα δικά τους προβλήματα.

Από το Βελλίδειο περιμένουν συγκεκριμένο και κοστολογημένο σχέδιο: δικαιότερη φορολογική πολιτική, πραγματική ενίσχυση των χαμηλότερων βαθμών, κατάργηση των άδικων βαθμολογικών διατάξεων, πραγματικά κίνητρα και ουσιαστική αναβάθμιση των ΑΣΣΥ, επαναφορά του 13ου και 14ου μισθού, κατάργηση της εισφοράς 2%, πλήρη κατάργηση των δυσμενών για τους στρατιωτικούς διατάξεων του νόμου Κατρούγκαλου και της ΕΑΣ, σύνδεση των συντάξεων των αποστράτων με τις αποδοχές των εν ενεργεία, εξίσωση της ημερήσιας αποζημίωσης, άμεση στεγαστική στήριξη, έγκαιρη επιστροφή των δαπανών υγείας και τήρηση του τριμήνου για το εφάπαξ.

Ευθύνη έχει και η αντιπολίτευση. Δεν αρκούν οι δηλώσεις συμπαράστασης. Τα κόμματα οφείλουν να δεσμευτούν δημόσια, να καταθέσουν συγκεκριμένες νομοθετικές προτάσεις και να ασκήσουν συνεχή κοινοβουλευτικό έλεγχο. Οι στρατιωτικοί χρειάζονται καθαρές θέσεις, όχι ευκαιριακή αξιοποίηση της δυσαρέσκειάς τους.

Η πειθαρχία δεν σημαίνει σιωπή και η αυταπάρνηση δεν αποτελεί ανεξάντλητο πόρο. Σήμερα οι στρατιωτικοί δεν θα μετρήσουν τα χειροκροτήματα. Θα μετρήσουν τις συγκεκριμένες απαντήσεις – και μετά θα κρίνουν τις πράξεις. Οι εκλογές πλησιάζουν και οι στρατιωτικοί θα κρίνουν πολιτικές και πράξεις, όχι λόγια και υποσχέσεις. Θα στηρίξουν όσους στάθηκαν έμπρακτα δίπλα τους και θα καταψηφίσουν εκείνους που τους αγνόησαν, τους αδίκησαν ή τους θυμήθηκαν μόνο προεκλογικά.